Gisteravond heeft Eyes on Animals het laden van kalkoenen met de TA800-vangmachine van CMC-Industries geobserveerd. We waren hiervoor uitgenodigd door Bram Godrie van GTC Technics en kalkoenhouder Dirk van der Sterren. De kalkoenen werden gehouden volgens de Beter Leven 1 ster-criteria, wat vooral inhoudt dat ze iets meer ruimte hebben en verrijkingsmateriaal. In totaal werden 3.500 kalkoenen gevangen van circa 9 kilo (hennen).
Vangmachine in eigen beheer
De vangmachine was eigendom van de kalkoenhouder zelf. Hij vond het een groot voordeel niet afhankelijk te zijn van vangploegen en het laden volledig in eigen tempo en met aandacht voor de dieren te kunnen uitvoeren.
Het proces werd uitgevoerd door twee medewerkers die de kalkoenen naar de lopende band dreven en twee die de vangmachine bedienden. Een deel van de machine – de pre-loader – was twee dagen van tevoren in de stal geplaatst, zodat de kalkoenen eraan konden wennen en op het moment van vangen minder stress ervaren. De machine werkt op elektriciteit en produceert daardoor relatief weinig geluid.
Drijven, vangen en laden – milde stressmomenten maar over het algemeen rustig
De kalkoenen werden in relatief kleine koppels naar de lopende band gedreven. De medewerkers liepen daarbij langzaam en oefenden minimale druk uit om stress te beperken. Ze gebruikten daarbij twee zelfgemaakte vlaggenstokken om hun armen te verlengen. Opvallend was dat de dieren zich goed lieten drijven en er weinig stress zichtbaar was. Dit proces verliep dus heel netjes en rustig – een groot verschil met het handmatig vangen van kalkoenen. De kalkoenen verkeerden bovendien in goede conditie: ze zaten goed in de veren en konden goed lopen.
Eenmaal op de lopende band werden de kalkoenen via een tunnel naar de truck gebracht die naast de stal stond. Dit automatische verplaatsen en laden veroorzaakte op twee momenten (milde) stress:
- Wanneer de kalkoenen vanuit de groep de smallere tunnel in moesten
- Wanneer de kalkoenen in de transportcontainers werden geplaatst.
Daar waar de lopende band de container inging, was deze gladder en liep deze sneller om te voorkomen dat de dieren zich verzetten en er opstoppingen ontstonden. Door die snelheid ervoeren sommige kalkoenen echter stress. Sommige kalkoenen kwamen op hun rug terecht. Gelukkig was de medewerker hier alert op en werden deze dieren direct weer rechtop gezet. Maar continue oplettendheid is op dit punt dus cruciaal – óók om te voorkomen dat kalkoenen bij het laden uit de container vallen.
Verder vergde het sluiten van sommige transportcontainers flink wat kracht, waardoor dit niet altijd even voorzichtig kon worden uitgevoerd. Dit gaf risico op botsingen met de dieren of beknelde tenen. Ook kunnen we ons voorstellen dat de kalkoenhanen – die meer dan twee keer zo zwaar zijn – op de bovengenoemde momenten nog wat meer stress ervaren.
Minder risico op vermoeidheid of afstomping
Een groot voordeel van machinaal laden ten opzichte van handmatig vangen is dat vermoeidheid of emoties van medewerkers veel minder invloed hebben op het dierenwelzijn. Dit speelt met name bij kalkoenen die zwaar zijn (hennen rond de 8 kilo en hanen rond de 22 kilo).
Op dit bedrijf werden de kalkoenen bovendien niet allemaal op één avond geladen, maar verspreid over meerdere dagen. Dat maakte het werk behapbaar, wat enorm helpt om de kwaliteit van het proces hoog te houden. Want ook al doet de machine het meeste werk, het proces vraagt blijvend om oplettendheid en zorgvuldigheid. Mensen kunnen simpelweg niet de hele nacht scherp blijven.
Gebruik van een veer-aangedreven penschiettoestel
De kalkoenhouder gebruikte een veer-aangedreven penschiettoestel om zieke of gewonde dieren te verdoven, waarna cervicale dislocatie werd toegepast. Wij vinden het heel positief dat een verdovingsapparaat wordt ingezet, omdat cervicale dislocatie zonder verdoving pijnlijk is en geen directe bewusteloosheid veroorzaakt. Wel hadden we twijfels over de effectiviteit van het toestel. We gaan dit nader onderzoeken en houden de kalkoenhouder op de hoogte.
Tot slot hebben we met de medewerkers gesproken over het transport van gewonde, zieke of kreupele kalkoenen. Volgens de wet mogen deze niet vervoerd worden, maar in de praktijk lijkt hierover soms nog wat onduidelijkheid te bestaan. Wij denken dat het goed is om hiervoor een sectorprotocol op te stellen, zodat voor iedere kalkoenhouder duidelijk is welke kalkoen wel of niet op transport mag.
Openheid en samenwerking
We willen Bram Godrie, de kalkoenhouder en zijn medewerkers hartelijk bedanken voor hun openheid en bereidheid om dit proces met ons te delen. Zij stonden ervoor open om samen de kritische momenten te bekijken en mogelijke verbeteringen te bespreken. Deze transparante houding waarderen we zeer. Ook vonden we dat er netjes werd gewerkt en dat er zowel over het drijven als over de machine zelf goed was nagedacht.
